In de vorige blogs hadden we het al over batterijgrootte — waarom een ruime opslag op een dag als bijvoorbeeld 26 april 2026 het verschil maakt — en over de marktdynamiek die diezelfde dag dwong tot herdenken. Vandaag de derde, vaak onderbelichte poot: de omvormer.

Want zelfs een goed gedimensioneerde batterij van circa 22 kWh raakt op een zonnige dag vol — en alles wat dan nog door je omvormer komt, vloeit naar het net. Wanneer dan de prijzen negatief zijn, krijg je geen geld voor die injectie maar moet je er zelf voor betalen. Een dynamisch energiecontract maakt het mogelijk om actief mee te draaien met de markt — maar dan moet jouw installatie ook kunnen reageren wanneer de markt erom vraagt. En een sturing kan alleen zo slim zijn als haar minst-luisterende component. Bij de meeste installaties is dat — vandaag nog — de omvormer.

Wie enkele jaren geleden zonnepanelen liet plaatsen, hoorde vermoedelijk niemand spreken over het belang van een stuurbare omvormer. Je installatie werkte al snel naar behoren: stroom omzetten, verbruiken of injecteren, klaar. Geen probleem, geen sturing nodig.

Dat was de werkelijkheid van toen. Negatieve injectieprijzen kwamen voor, maar minder frequent en minder diep dan vandaag. En vooral: een goed gedimensioneerde batterij (met name een batterij die voldoende groot is) ving die momenten meestal probleemloos op. De buffer volstond — wat de markt even niet wou, ging in opslag, en je was er. Het elektriciteitsnet was nog niet structureel verzadigd op zonnige momenten — eenvoudigweg omdat er nog niet genoeg panelen waren om die verzadiging te veroorzaken.

De voorbije jaren is daar fundamenteel iets veranderd. Het aandeel hernieuwbare energie op het Belgische net is fors gestegen en neemt nog steeds toe — meer panelen op meer daken, plus grote zonneparken, plus extra windcapaciteit. Allemaal welkom voor het klimaat, maar tegelijk ook allemaal weersafhankelijk en onvoorspelbaar. Op een zonnige zondag in juli, wanneer half Vlaanderen op vakantie is en het industrieel verbruik laag ligt, produceert het systeem ineens véél meer dan er afgenomen wordt. Het aanbod is dan groter dan de vraag. En de elektriciteit die jouw zonnepanelen produceren is eenvoudigweg niet gewenst. Op die momenten word je niet meer vergoed voor jouw productie, maar moet je er zelfs voor betalen. De prijs duikt steeds vaker — en steeds dieper — onder nul.

Wat eerst zeldzame uitschieters waren, zijn vandaag wekelijkse — soms dagelijkse — gebeurtenissen geworden.

De richting is duidelijk: meer panelen, meer overschotten, meer uren waarin injectie geld kost in plaats van geld oplevert.

Op een zonnige dag kan jouw batterij om 12u al volledig vol staan, terwijl de zon nog uren blijft schijnen. Wanneer de prijzen op dat moment positief zijn, is dat geen probleem. Je kan zorgeloos injecteren, en je krijgt zelfs een injectievergoeding. Maar bij een negatieve prijs wil je die injectie net zien te vermijden.

Wanneer je batterij niet voldoende groot is, kan het zijn dat ze niet volstaat als buffer. De batterij zit te snel vol, en alles wat daarna nog binnenkomt, vloeit rechtstreeks naar het net. Aan negatieve prijzen. Op een typische zonnige zondag tussen 12u en 16u betekent dat: betalen om je eigen stroom kwijt te kunnen.

Een gewone omvormer doet één ding: hij zet de gelijkstroom van je panelen om in wisselstroom voor je woning en het net. Wat je niet zelf direct verbruikt, gaat naar het net. Geen terugkoppeling, geen sturing.

Een curtailbare omvormer kan worden bijgestuurd op commando. Wanneer de prijzen negatief worden, kan deze omvormer de productie beperken — bijvoorbeeld "produceer maximaal 30% van je vermogen" of "stop helemaal". Van 0% tot 100%, in stappen van enkele procenten, met een reactietijd van een paar seconden. Dat signaal komt van onze MoMa-sturing.

Wat is je voordeel? Je vermijdt dat je blindelings injecteert aan negatieve prijzen. Productie naar nul, geen kWh meer naar het net, geen euro meer omlaag.

Daar komt nog bij: ook de netbeheerders bewegen die richting uit. Voor sommige nieuwe aansluitingen in Vlaanderen geldt al een curtailment-vereiste. De vraag is niet meer of, maar wanneer voor iedereen.

Dat hangt af van wat je vandaag al hebt staan. Twee scenario's:

Scenario 1 — Je hebt al een compatibele omvormer

Niet elke "moderne" omvormer is curtailbaar binnen ons systeem. Sommige fabrikanten beloven sturing, maar enkel via een gesloten cloud-platform waar derden — zoals jouw eigen sturing — niet bij kunnen. Wat wij nodig hebben: een open communicatieprotocol (Modbus TCP/RTU of SunSpec), accurate regelbaarheid (in stappen van 1%) en een reactietijd van enkele seconden. Onderstaande merken voldoen daaraan in onze praktijk vandaag:

Bij twijfel — vraag het ons. We zien op terrein welke specificaties werken zoals beloofd, en welke fabrikantenbrochures mooier ogen dan de werkelijkheid.

Scenario 2 — Je hebt nog geen curtailbare omvormer

Heb je nu nog een omvormer die niet stuurbaar is — typisch voor oudere installaties — dan is de oplossing eenvoudig. We vervangen het oude toestel door een curtailbare omvormer uit bovenstaande lijst, en koppelen er onze MoMa-sturing aan. Eén geïntegreerd geheel: de omvormer luistert, MoMa beslist, jouw installatie wint.

Geen herinstallatie van panelen, geen weken downtime. Eén dag werk, en je systeem is klaar voor de markt zoals die vandaag werkelijk werkt — met negatieve injectieprijzen, dynamische tarieven en flex-vergoedingen. Vandaag een must-have, geen optie meer.

Of je nu voor curtailment kiest of niet, één eenvoudige regel houdt je batterij in topconditie: probeer je laadtoestand (state of charge) doorheen de dag tussen 20% en 80% te houden. Zo is er altijd ruimte om zonne-energie op te vangen op het moment dat het ertoe doet.

Drie reflexen helpen je daarbij:

Begin op tijd met verbruiken. Wacht je tot 's middags, dan zit je batterij vaak al volledig vol tegen de zonnepiek — en heb je geen ruimte meer om de productieoverschot op te vangen.

Plan je grote verbruikers tijdens de zonne-uren. Je elektrische wagen laden, airco, warmtepomp, pomp van je regenwaterinstallatie — zet ze in de namiddag aan zodat ze rechtstreeks op je eigen productie draaien.

Verbruik zoveel mogelijk je eigen opgewekte energie in plaats van terug te leveren. Wat je niet injecteert, hoef je ook niet aan negatieve prijzen kwijt te raken.

Reken even mee. Op een doorsnee zonnige zomerdag met negatieve injectieprijzen produceert een 6 kWp PV-installatie tijdens de piekuren al snel 16 tot 18 kWh. Aan een gemiddelde negatieve prijs van — € 0,25 komt dat al neer op €4 à €5 verlies op die ene dag. En dat is nog zonder de gemiste kans om actief stroom uit het net te trekken tijdens diezelfde uren — wat een goed gestuurde curtailbare installatie wél doet. Je had er dus aan kunnen verdienen in plaats van te betalen.

Een goed gedimensioneerde batterij geeft je opslagcapaciteit. Een MoMa-sturing geeft je intelligentie. Een curtailbare omvormer geeft je de bevoegdheid om niet te produceren wanneer dat slimmer is dan wel produceren. Die drie samen vormen een installatie die niet alleen verlies vermijdt, maar actief verdient — vandaag, en in de markt van morgen.